Links FAQ's
Menu

TSWANA

DITSHWANELO tsa bana

NGWANA KE MANG?

Ngwana ke mongwe le mongwe yo o ka fa tlase ga dingwaga di le 18.

Molao o mogolo wa Afrika Borwa e leng moalotheo, o netefaletsa gore botlhe ba ba leng ka fa tlase ga dingwaga di le 18, ba na le ditshwanelo tsa bana. Ka jalo bana botlhe mo Afrika Borwa, go akarediwa le bana go tswa kwa dinaga tse dingwe, ba na le ditshwanelo.

KE DITSHWANELO DIFE TSEO BANA BA NANG LE TSONA?

  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go nna bana.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go tlhokomelwa ke batsadi ba bona, balelapa le batho ba ba abelanang ka tlhokomelo.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go newa dijo tse di siameng gore ba nne ba itekanetse.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa tlhokomelo e e kgonagalang yaboitekanelo fa ba bobola.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go sirelediwa kgatlhanong le dikgobalo, go nna le bonno le go ikutlwa ba babalesegile.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa thuto.
  • Bana ba ba golofetseng ba na le ditshwanelo tsa go newa tlhokomelo e e kgethegileng.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go buwa le go reediwa.

BANA BA NA LE DITSHWANELO TSA GO SIRELEDIWA

  • Puso go akarediwa le SAPS, e tshwanetse ya dira sengwe le sengwe se e ka se kgonang go sireletsa bana go tswa mo bathong ba ba utlwisang botlhoko go akarediwa le batsadi ba bone.
  • Puso e tshwanetse go thusa bana kgatlhanong le mefuta yotlhe ya go ketikiwa , go  utlwisiwa botlhoko mo tlhaloganyong, go gobadiwa kgotsa go sotliwa.
  • Bana ba ba nang le mathata le molao, ba na le ditshwanelo tsa go newa tlhokomelo e e kgethegileng.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go sireletswa mo maemong a go nang le tiriso-dikgoka.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go sireletswa kgatlhanong le go itlhokomolosiwa, go sotliwa mmogo le otlhaiwa go gotseneletseng ke batsadi le batlhokomedi.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go tshameka le go se dire ditiro tsa bagolo, go sireletswa kgatlhanong le go dira ba santse ba le bannye le go gapeletswa go direla ba bangwe madi.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go sireletswa kgatlhanong le mekgwa yotlhe ya thobalano mmogo le go sotlakakiwa ka thobalano.
  • Bana ba na le ditshwanelo tsa go sireletswa kgatlhanong le didiriswa tse di botlhole le diritibatsi. Bana ba tshwanetse go sireletswa mo go dirisetsweng go dira kgotsa go rekisa diretebatsi.

GO SOTLA BANA KE ENG?

Tshotlo ka thobalano

  • Go gapeletsa ngwana go go kgoma.
  • Go bontsha ngwana ditshwantsho tse di ka ga thobalano.
  • Go kgoma ngwana fa a sa rateng go ka kgomiwa fa go se matshwanedi.

Go ketekiwa

  • Go betsa kgotsa go utlwisa ngwana botlhoko, gongwe go ntshetsa mathata a gago mo ngwaneng.

Go sotla mo moweng

  • Go tshwenya, go tshosetsa kgotsa go omanya ngwana.

Go tlhokomologa

  • Go se tlhokomele ngwana sentle, sekao go se mo tlhapiseng, go sa mo apeseng le go mo fepa.

BANA BA NA LE DITSHWANELO TSA GO TLHOKOMELWA LE GO IKUTLWA BA SIRELETSEGILE

  • Go le gantsi batlhokofatsi ba a itsagale mo ngwaneng. E ka nna batho bao ba dirisang maemo a bone a botshepegi ka go sotla bana e tswa ba tlamega go ka bo ba sireletsa bana. E ka tswa e le batsadi, maloko a mangwe a lelapa, ditsala kgotsa baagisani. Fela seno ga se kae gore botlhe ba o ba leng mo maemong a botshepegi ba sotla bana.
  • Bana ba nna mo maemong a a kotsi gantsi mo bokhutlong jwa beke le ka malatsi a boikhutso fa bana ba le nosi kwa gae.
  • Batsadi kgotsa batlhokomedi ba tshwanetse go nna ba ntse ba itse gore bana ba bona ba kae le gore ba na le bomang.
  • Ka dinako tsotlhe batsadi le batlhokomedi ba tshwanetse go dira tsotlhe se di mo dikgatlhegelong tsa ngwana.
  • Tshireletsego ya ngwana ngwana go simolola kwa lapeng, ka lelapa la mongwe le mongwe.

LEANO LA PABALELO YA BANA

Bolelela mongwe:

  • Fa o ikutlwa o tshosetsegile, bolelela mongwe yo o mo tshepang.
  • Se letle tshotlo go nna sephiri magareng ga gago le motho yo o go sotlang.
  • Fa mongwe a setse a go sotlile, se mo sireletse, itshireletse mme o bege ka tiragalo eo.
  • Fa o bona o sa dumelwe, bolelela mongwe. E ya kwa tleleniking mme o bolelele mooki yo o tshwanetseng go tsaya kgato. O ka bega go sotliwa kwa seteisheneng sa mapodise kgotsa wa kopa morutabana yo o ka mo tshepang go go thusa go bega. O ka leletsa gape mogala o o sa duelelweng wa Childline mo nomorong ya 0800 05 55 55.

Tswelela go bolelela batho ka ga se se go diragaletseng go fitlha mongwe a go dumela le go tsaya dikgato go go sireletsa

NNA KELO-TLHOKO, BABALESEGA

  • Itse ka ga ditshwanelo tsa gago jaaka ngwana.
  • O na le ditshwanelo tsa go GANA go motho yo o dirang kgotsa go bua sengwe se o ikutlwang se sa siama ( tota le batsadi ba gago ). Seno se tla akaretsa le motho yo o lekang go kgoma mmele wa gago kgotsa a dira kopo ya dilo tseo di sa go itumediseng.
  • Buisa ka dilo tse o sa di tlhaloganyeng jaaka; thobalano, bolwetsi jwa AIDS, gore masea a belegwa jang?, go sotliwa mo moweng le go ketekiwa? Ga o a tshwanela go tshoga kgotsa go tlhabiwa ke ditlhong go botsisa dipotso ka ga dilo tse. O ka botsisa batsadi ba gago, barutabana kgotsa mogolo mongwe yo o mo tshepang ka ga dilo tse, kgotsa o ka leletsa Childline.

Ngwana yo o kelo-tlhoko, ke ngwana yo o sireletsegileng sentle.

Ithate

  • Tlhokomela mmele wa gago, ke wa gago botshelo jotlhe jwa gago.
  • Itlotle mme o tlole le ba bangwe.
  • Tsaya tsia botshelo jwa gago - o kgethegile.

Nna motlotlo ka wena

  • Mosetsana kgotsa mosimane, mohumi, mohumanegi, motho a bopame kgotsa a akotse, a le moleele kgotsa ale mokhutshwane, nna o ntse o le motlotlo.
  • O seke wa ineela mo kgatelelong go tswa kwa ditsaleng kgotsa mongwe fela. Itshetlege mo melawaneng ya gago.
  • Itse tekanyetso ya gago le go tlotla tekanyetso ya ba bangwe.
  • Basetsana le basimane, itshireletseng mme le babalelane go se se siameng.
  • Fa o sotlilwa ga e kake ya nna phoso ya gago - Batho ba ba sotlang ba tla leka go tshwaya wena phoso mo maitekong a go go tlogedisa go bolelela ba bangwe ka ga tshotlo.
  • Gakologelwa, go thibela bosenyi kgatlhanong le bana, ke maikarabelo a mongwe le mongwe.

FA O LE MOTSWA-SETLHABELO KGOTSA O BELAELA GORE NGWANA O A SOTLIWA, LELETSA TIRELO YA MAPODISE A AFORIKA BORWA: